Kavram

Allah'tan Razı Olma (Rıza)

11 sohbette geçiyor

İlgili Kavramlar

Sohbetler

Kronolojik

İkilik Algısı ve Kurban Bilinci

Sohbette kurban kavramı, insanın kendini Yaratıcı'dan ayrı, kopuk bir varlık olarak algılama tuzağını (ikilik algısı) ortadan kaldıran bir bilinç hali olarak ele alınıyor. Hayatta istenen bir şeyin olması ya da olmamasının insanda gerçek bir eksiklik oluşturmadığı, asıl önemli olanın Allah'ın yakınlığının daimi farkındalığı olduğu; Taif ve Uhud örnekleriyle, olanı tüm kalple kabul edip hiçbir hikayeye tutunmadan hayata devam etmenin kurban bilincinin özü olduğu anlatılıyor.

Rıza

Duha Suresi

Bu sohbette Duha suresi devam ettirilerek, insanın yaşadığı zorlukları "kendilik hikayesine" dönüştürerek bilincini nasıl kararttığı (aydınlığı gece haline getirdiği) anlatılıyor; küçük olayların güneş tutulması misaliyle büyük hakikati nasıl örtebildiği örneklerle işleniyor. Ardından "Rabbin seni bırakmadı, darılmadı" ayetiyle vahyin kesintisizliği, insanın Allah'tan Allah'ı istemesi gerektiği ve Hz. Peygamber'in "yetim bulundu" ayetinin zahiri değil batıni bir yetimlik — hiçbir şeye nispetle değil, yalnız Hakk'a ait olma bilinci — anlamına geldiği detaylandırılıyor. Sohbet, gerçek zenginliğin Allah'la olan bağ olduğu, dünyeviitibarın ve mal-mülkün Kur'ani anlamda zenginlik sayılmadığı vurgusuyla ve insanların birbirlerine, kendilerine hangi gözle baktığı sorgulamasıyla tamamlanıyor.

Nefis Sahte Benlik Rıza

Arzu ve Korku Ateşinde Yanmamak

İsmail Acarkan, Hz. İbrahim'in ateşe atılıp yanmaması kıssasını, insanın nefsinde arzu ve korku üzerinden kendi ürettiği "ateş"e işaret eden sembolik bir anlatı olarak yorumluyor. Bu ateşi yakanın da söndürenin de kişinin kendi bilinci olduğunu, dünyevi nimetlerle veya kayıplarla değil ancak Allah'a aidiyet bilinciyle bu ateşin sönümlendiğini; alışkanlık haline gelmiş duygu-düşünce kalıplarının insanı hakikatinden perdelediğini çeşitli kıssa ve örneklerle (Hz. Eyüp, sahabe kadının sabrı, Hz. Ebu Bekir, Hudeybiye Anlaşması) anlatıyor.

Enfüsî Yorum Sahte Benlik Hasbiyallah

Hz. Nuh Kıssası ve Kurtuluş Gemisi

İsmail Acarkan bu sohbette Hz. Nuh kıssasını hem tarihsel hem de her insanın iç dünyasında sürekli yaşanan evrensel bir hakikat olarak ele alıyor; peygamberin mesajının bir kurtuluş gemisi olduğunu, insanın kendi "gemisini" Allah'ın kelimeleriyle inşa etmesi gerektiğini anlatıyor. Nuh'un oğlunun boğulması üzerinden, içimizdeki "ehlimizden olmayan" cahil benliklerin bizi nasıl yanılttığını ve Hz. Peygamber'in Taif'teki taşlanma olayı örneğiyle Allah'tan razı olmanın gerçek anlamını işliyor.

Fıtrat Nefis Rıza

Oruç ve Ramazan Üstüne

Sohbette, orucun sadece bedensel dinlenme, sosyal dayanışma ya da psikolojik bir alışkanlık değişimi olmadığı; asıl hakikatinin insana kendi “tam bir varlık” olduğunu ve Allah’la kopmaz bir bağı bulunduğunu hatırlatmak olduğu anlatılıyor. Hz. Meryem’in susma orucu örneğinden yola çıkılarak, insanın nefsinin arzu ve korkuları üzerinden değil, fıtratının kanunları üzerinden hayatla ilişki kurması gerektiği; bunun da gerçek bir “terk ediş” ve özgürleşme olduğu vurgulanıyor. Sohbet, Ramazan-Kur’an ilişkisi, Fıtır Bayramı’nın asıl anlamı ve küçük “oruç” denemeleriyle (susma, telefon/sosyal medyadan uzaklaşma) kendi bağımlılıklarımızı fark etme önerisiyle sona eriyor.

Nefis Rıza

Emanet Bilinci

Sohbette, insana verilen akıl, sevgi, beden, zaman, çocuk gibi her şeyin aslında birer emanet olduğu; bunların mülk zannedilip “yüklenilmesinin” insanı zulüm ve cehalete düşürdüğü anlatılıyor. Konuşmacı, emanet bilinciyle yaşamanın insanı özgür ve huzurlu kıldığını; buna karşılık kurgusal bir “ben” inşa ederek geçmiş hatalar ve gelecek kaygılarıyla kendine yük bindirmenin yanlış olduğunu sevgi, çocuk, beden ve koyun-çoban benzetmesi gibi örneklerle açıklıyor. Sohbet, gerçek kulluk bilincinin elindeki her şeyi emanet sahibinin rızası istikametinde kullanıp gerisini O’na bırakmak olduğu vurgusuyla sona eriyor.

Sabır Rıza Fıtrat

Sabrın Hakikati

Konuşmacı, sabrın genellikle “tahammül etmek” ile karıştırıldığını, hâlbuki Kur’an’ın “en güzel sabır”dan bahsettiğini anlatarak başlıyor. Sabrı, kişinin doğru anlayış, doğru hissiyat ve doğru davranışta -içsel ve dışsal ayartıcılara rağmen- dirençli kalabilmesi olarak tanımlıyor; bunun için insanın önce objektif bir bilince (peygamber örnekliği üzerinden) ihtiyaç duyduğunu, nefsin acelecilik ve arzularına karşı sabrın Allah’tan yardım istemekle mümkün olduğunu, insanlara karşı sabrın da onları “anlamak” (onaylamak değil) olduğunu örneklerle (vahşi at, tırnak, Hz. Yusuf kıssası) işliyor. Sohbet, bir şey “olmaya çalışmak” değil, fıtratta zaten var olanı keşfetmek gerektiği vurgusuyla ve dinleyicilerle kısa bir soru-cevap bölümüyle sona eriyor.

Fıtrat Rıza Sabır

İbadet ve Fıtratla Uyum

Sohbette ibadetin, bilinen ritüellerin ötesinde insanın kendi fıtratıyla ve Allah'la uyum içinde olma bilinci olduğu; namaz, oruç gibi ritüellerin bu bilinci beslemek için var olduğu, içeriği (manası) doldurulmazsa boş kalacağı anlatılıyor. Ardından dünya hayatında insana verilmiş mutlak bir hedef olmadığı, egonun kurduğu hedeflerin katılaştırıldığında hayal kırıklığına yol açtığı; tevekkül, rıza ve "kızıl elma" kavramlarının bu hedef takıntısından kurtuluş yolu olduğu çeşitli örneklerle (Hz. Yusuf, Hudeybiye, silahlı alacaklı hikâyesi vb.) işleniyor. Son bölümde fıtratın evrensel ve dinden bağımsız bir gerçeklik olduğu, Rum ve Mülk surelerindeki ayetlerle temellendiriliyor.

Rıza

Mizaçlar, Negatif Reaksiyonlar ve Sabrın Hakikati (Kayıt 11)

Sohbet, "sabırlı ol" tavsiyesine gösterilen tahammülsüzlükten yola çıkarak kişinin içindeki otomatik/reaksiyoner benlik hâllerinin (mayın-dinamit benzetmesiyle) nasıl işlediğini, çeşitli mizaç tiplerinin (özellikle 2, 4, 6, 8, 9) karakteristik "negatife demir atma" hâllerini hasta çocuk, kızgın kadın, istifa dilekçesi yazan öğretmen, huysuzlaşan at gibi somut örneklerle uzun uzun işler. Ardından mizaçları tanımanın hayata faydasına, dörtlerin "acı" ve "derinlik" üzerinden inşa ettiği egoya, Budizm'in dört hakikatiyle karşılaştırmalı olarak acının hakikat bilinciyle aşılmasına değinilir. Son bölümde sabrın gerçek tasavvufi anlamı ("kâinatın ilahî hikmetine tam mutabakat") ile sıradan tahammül arasındaki fark, Atâullah İskenderî'nin hikmetlerinden örneklerle tevekkül ve nefsin kendini fail görmemesi konuları, ve Abdülkadir Geylanî ile şeytan arasında geçtiği rivayet edilen bir kıssayla nefsin çukurlarını bilme teması ele alınır.

Sabır Rıza Nefis

Sabır ve Rıza Üzerine

Sohbette önce insanın hayatta hep üç şeyle uğraştığı anlatılır: hoşa giden bir şeyi devam ettirmek, iyi fakat eksik olanı mükemmelleştirmek ve hoşlanılmayan bir durumu kökten değiştirmek; bunların hiçbirinin mutlak olarak mümkün olmadığı, bu yüzden sabrın ve rızanın gerekli olduğu vurgulanır. Sabrın halk arasında anlaşılan "içine atıp katlanma" anlamının yanlış olduğu, gerçek sabrın bir duruma karşı kişinin kendi iç bütünlüğünü, dengesini ve varlığını koruyarak en uygun tavrı alması olduğu; buna örnek olarak kışın yapraklarını döken ama bundan yıpranmayan ağaç verilir. Sohbetin devamında rıza kavramı, Peygamberimizin Taif'te taşlanması, Musa-Hızır kıssası, Cüneyd-i Bağdadî'nin Sırrı es-Sakatî'den naklettiği kıssa, Hz. Ali'nin duası, nar ağacı örneği ve bilinç düzeyleri üzerinden derinleştirilir; sonunda acı çekmenin sınırlı/egosal bilince ait olduğu, ruhsal bilince geçildiğinde bütün yaşananların birer deneyime ve hatta lütfa dönüştüğü anlatılır.

Sahte Benlik Rıza Ruh

Nefs Kavramı ve Mertebeleri

Ders, Hz. Peygamber'in ahlakından iki örnekle (kaba davranan bedevi ve alacaklı Yahudi kıssaları) başlıyor; ardından "nefs" kelimesinin Kur'an'daki temel anlamının "kendi/kendilik" olduğu, kişinin kendini nerede (bedende, duyguda, zihinde) algıladığına göre nefsinin de o olduğu anlatılıyor. Sonrasında nefsin emmareden mutmainneye uzanan mertebeleri, Hz. İbrahim'in ateşe atılırken yaşadığı tevekkül hali ve Hz. Yakup-Yusuf kıssası üzerinden izafi (göreceli) benlik ile mutlak benlik arasındaki fark işleniyor. Ders, velilerin ve peygamberlerin menkabelerinin zahiri değil işari/batıni anlamda okunması gerektiği vurgulanarak ve musibet karşısındaki mümince tavırla ("innâ lillâhi ve innâ ileyhi râci'ûn") sonlandırılıyor.