Kavram

Tevhid

16 sohbette geçiyor

İlgili Kavramlar

FıtratNefisSahte BenlikSabırŞükür

Sohbetler

Kronolojik
TevhidMutmain Kalp

La İlahe İllallah'ın Hakikati

Sohbette önce "kurban kimliği" kavramı üzerinden, insanın kimseden bir şey "alacaklı" olmadığı, gerçek alışverişin yalnızca Yaradan ile olduğu anlatılıyor. Ardından la ilahe illallah hakikatinin, sevginin, değerin ve varoluşun tek kaynağının Allah olduğunu idrak etmek anlamına geldiği; ego/benlik algısının bu hakikatiperdelediği çeşitli örneklerle (güneş-yakamoz metaforu, kutuplardaki adam, Hz. Ali'nin "vermemekle bilme" idrakı, Ebu Süfyan'ın teklifi, Hz. Yunus'un balığı) açıklanıyor. Sohbet, insanın hissettiği "eksiklik" duygusunun sahte bir benlik algısından kaynaklandığı ve bu algıdan çıkılması gerektiği vurgusuyla kapanıyor.

TevhidFıtratNefis

Tevhid ve Hasbiyallah Bilinci

Bu sohbette İsmail Acarkan, tevhidin özünün bütün referanslarımızı yalnızca Allah'a dayandırmak olduğunu anlatıyor; "Allah bana yeter" sözünün insanlara karşı bir meydan okuma değil, varlığın merkezinin Allah olduğunu idrak etmekten doğan derin bir dinginlik olduğunu vurguluyor. İçimizdeki sahte benliklerin (nefsin) bizi çevrenin, bedenin, ilişkilerin ve toplumsal onayın esiri kıldığını; Hz. Muhammed, Hz. Yusuf ve Hz. İbrahim örnekleriyle bu sahte benliklerden nasıl özgürleşilebileceğini anlatıyor.

NefisSahte BenlikRıza

Arzu ve Korku Ateşinde Yanmamak

İsmail Acarkan, Hz. İbrahim'in ateşe atılıp yanmaması kıssasını, insanın nefsinde arzu ve korku üzerinden kendi ürettiği "ateş"e işaret eden sembolik bir anlatı olarak yorumluyor. Bu ateşi yakanın da söndürenin de kişinin kendi bilinci olduğunu, dünyevi nimetlerle veya kayıplarla değil ancak Allah'a aidiyet bilinciyle bu ateşin sönümlendiğini; alışkanlık haline gelmiş duygu-düşünce kalıplarının insanı hakikatinden perdelediğini çeşitli kıssa ve örneklerle (Hz. Eyüp, sahabe kadının sabrı, Hz. Ebu Bekir, Hudeybiye Anlaşması) anlatıyor.

Gerçek KendilikTevhid

Asli Çocuk, Yunus'un Balığı ve Tevhid

Sohbet, bir katılımcının modern psikolojideki "ilk çocukla barışmak" kavramı hakkındaki sorusuyla başlıyor ve İsmail Hoca bunun yerine tasavvufta "veled-i tıfl" denen, hiçbir hikayesi, korkusu, beklentisi olmayan asli çocukla tanışmayı önermesini anlatıyor. Gerçek kendiliğin dünyayla, ailelerle, olaylarla hiçbir ilişkisiolmadığı; kendimizi anlatırken aslında deneyimlerimizi anlattığımız, kendimizi anlatmadığımız vurgulanıyor. Yunus'un balığı metaforuyla, bir hikayeyle özdeşleşmenin insanı nasıl "yuttuğu" anlatılıyor. Tevhidin sadece Allah'ı birlemek değil, kendimizi de çokluktan kurtarıp tek bir aidiyete (Allah'a) bağlamak olduğu; Hazreti Yusuf örneğiyle haksızlığa uğramanın mutsuz olmayı gerektirmediği; kendimizi sevmenin aslında Allah'ı sevmek olduğu vurgusuyla sohbet tamamlanıyor.

Sahte BenlikTevhidFıtrat

Nefs-i Emmare, Fitne ve Fıtrata Çağrı

Sohbet, nefs-i emmarenin sadece açık günahlar değil, özdeşleştiğimiz her düşünce, duygu ve davranış kalıbı olabileceğini; "geç kaldım" gibi masum görünen bir düşüncenin bile kişiyi zamana bağlı bir varlık zannettirerek nasıl bir ömür boyu süren bir tuzağa dönüşebileceğini anlatıyor. Beden ile kendini karıştırma (araba metaforu), musibet ayetinin kadere ait olanla bize ait olanı ayırması, tevhidin sadece Allah'ı birlemek değil kendini de birlik içinde hissetmek olduğu, fitne kavramının mal-evlat-beden-ilişkiler üzerinden özdeşleşmeyiifade ettiği, Hazreti Yusuf örneği ve "beni değerli hissettirecek biri" aldanışı işleniyor. Sohbet, Rum Suresi 30. ayetin fıtrata çağrısıyla ve modern insanın özsüzleştirilerek nasıl kolayca manipüle edildiğivurgusuyla tamamlanıyor.

TevhidŞükür

İnsanın Sahte Kendiliği ve Sahiplenme Yanılgısı

Sohbette insanın doğal/fıtri halini unuttuğunda kendini ve çevresinialdatan bir varlığa dönüştüğü, bu unutuşun ardından kendisine verilen niteliklerle (güzellik, mal, bilgi, beden, hayat) kendini tanımlamaya ve bunları sahiplenmeye başladığı anlatılıyor. Ali İmran suresi 188. ayet üzerinden hem "kendilerine verilenle ferahlanma" hem de "yapmadıkları şeyle övülmeyi sevme" halleri; Hz. Yusuf, Hz. Ebu Bekir ve Hz. Fatıma örnekleriyle birlikte işleniyor. Sohbet, insanın hiçbir şeyin gerçek sahibi olmadığı, sadece emanet bir kullanım imkânına sahip olduğu, kaynağa (Yaradan'a) dönük yaşamanın ise özgürlük ve huzur getirdiği vurgusuyla ilerliyor.

Sahte BenlikTevhid

Bunu Yaşayan Kim - Sahte Benlik ve Özgürlük

Konuşmacı, başımıza gelen olaylardan çok, o olayları “kim”in yaşadığının önemine vurgu yapıyor; insanın geçmiş deneyimleri üzerinden sahte kimlikler/benlikler (“elbiseler”, “putlar”) ürettiğini ve hayatı bu sahte benlikler üzerinden yaşadığını anlatıyor. Özne farkındalığı, termometre metaforu, aile travmaları, ölüm, ebeveynlik rolleri gibi örneklerle bu sahte benliklerin hayatı nasıl yönettiğini gösteriyor; gerçek özgürlüğün ve huzurun ancak bu sahte kimliklerden arınıp yalnızca Allah’a yönelmekle (Lâ ilâhe illallah) mümkün olduğunu vurguluyor.

Tevhid

Tevhid ve Ayna-Güneş Benzetmesi

Sohbette tevhid kavramı ayna-güneş benzetmesiyle anlatılıyor: insan, sevgi, iyilik ve güzelliğin kaynağını yanlışlıkla kendinde ya da karşısındaki insanda ayrı ayrı kaynaklar olarak görüyor, oysa hepsi tek kaynaktan (Allah'tan) yansıyor. Ego'nun kendini bir şeyin kaynağı sanmasının kibir, ucub, haset, alınganlık ve mutsuzluk gibi sonuçları anlatılıyor; Bediüzzaman'ın "Ey kendini insan zanneden insan" sözü üzerinden ego hallerinin insanlık zannedilmemesi, gerçek insanlığın ise içimizde keşfedilmeyi bekleyen bir hakikat olduğu vurgulanıyor.

TevhidFıtratİhlas

Nefs ve Ego Bilinci

Sohbette önce Cuma Suresi'ndeki bir kıssadan yola çıkılarak Kur'an kıssalarının tarihsel bilgi değil, her devirde tekrar eden manevi hakikatlere işaret ettiği anlatılıyor. Ardından Hz. Meryem'in saflığı ve Hz. İsa'nın "doğarken konuşması" örneği üzerinden nefsin arınması, egonun (psikolojik benliğin) arzu-korku-beklenti temelli sahte acıları ve sahiplenme duygusu; çocuk kaybı, kıskançlık, hac, elbise, zengin adam gibi örneklerle ayrıntılı biçimde işleniyor. Sohbet, tevhidin kalabalık toplamak değil kişinin kendi içindeki kesret perdesini kaldırıp özündeki birliği idrak etmesi olduğu vurgusuyla ve bir soru-cevap bölümüyle sona eriyor.

RuhNefisİhlas

Benlik, Öz ve Kulluğun Hakikati

Sohbette önce insanın Allah'ın kendisine üflediği ruhu, yani hakiki özünü unutarak boş bir psikolojik benlikle (ego ile) özdeşleştiği, bu yüzden eleştiri, sevgisizlik, kayıp ve başarısızlık karşısında acı çektiği anlatılıyor. Ardından gerçek aidiyetin, izzetin ve mutluluğun yalnızca Allah'a olan bağı fark etmekten geçtiği; ihlaslı eylemin ise hiçbir karşılık beklemeden yapılan eylem olduğu vurgulanıyor. Son bölümde hac, kurban, dikişsiz elbise ve Kâbe'nin sembolik anlamları üzerinden, bu ibadetlerin özünde nefsi/benliği Allah'a teslim etme hakikati olduğu anlatılıyor.

Tevhid

Sohbet Öncesi - Nefs Mertebeleri ve Bakışın Şuuru

Sohbette önce hayvani ve insani nefs kavramları bir resim üzerinden ele alınıyor, ardından geleneksel toplumlarda sanatın bireysel bir ifade değil hikmetin bir yansıması olduğu anlatılıyor. Daha sonra insanın asli varoluşunun dünyevi/bireysel benlikten ibaret olmadığı rüya metaforuyla açıklanıyor. Son bölümde "kutsal çıplaklık" kavramı ve bir sufi kıssası üzerinden, meselenin neye bakıldığı değil hangi şuurla bakıldığı olduğu vurgulanıyor.

Tevhid

Dindarlık, Tevhid ve Nefsi Gözlemlemek

Sohbette dindarlığın dışarıdan görülemeyen, kişinin kendi özüyle Allah arasındaki bağlantıyı kurabilmesi olduğu; bir insanın sadece iyilik yapması veya ibadet etmesinin onu dindar kılmayacağı, asıl olanın kendi özünü ve bu özün kaynağının Allah olduğunu idrak edip müşahede etmek olduğu anlatılıyor. La ilahe illallah'ın tevhidin teorik ifadesi, Muhammedün Resulullah'ın ise bunun insani düzeydeki pratik ve yaşanmış örneği olduğu; dünyevi mutlulukların, sahip olma ve önemsenme arzularının birer gölge, asıl olanın Allah'ın kendisi olduğu vurgulanıyor. Hazreti Ali'nin savaş meydanındaki kendini gözlemleme örneğiyle, insanın içindeki "benlikler"i fark edip hiçbir olumsuzluğun sorumluluğunu başkasına yüklememesi gerektiği; Yunus Emre ile Hacı Bayram Veli kıssasıyla da dünyayı (buğdayı) değil Allah'ın kendisini (himmeti) istemenin önemi anlatılıyor.

Tevhid

Nefisle Hesaplaşma ve Gerçek Özgürlük

Sohbete Tanpınar ve Abdülbaki Gölpınarlı üzerinden Enneagram Dörtler tipinin özellikleriyle giriliyor; ardından "kırmızı bez ve boğa" metaforuyla içimizdeki benliklerin bizi nasıl tetiklediği, bu tetikleyicilerin doğru tanımlanması ve onlarla hesaplaşma süreci anlatılıyor. Gerçek özgürlüğün, benliklerin zıddına da davranabilme farkındalığı olduğu; nefs-i emmareden nefs-i levvameye geçişin bu farkındalıkla başladığı işleniyor. Habil-Kabil kıssası, elma-şişedeki maymun örneği ve peygamberlerin dünyevi bir vaat değil nefisten kurtuluş çağrısı yaptığı anlatılarak, sahabenin imanı ve Hz. Peygamber'in vefatı üzerine Hz. Ebu Bekir ile Hz. Ömer arasında geçtiği rivayet edilen kıssayla sohbet sona eriyor.

Tevhid

Dindarlığın Hakikati ve Nefis Terbiyesi

Sohbette dindarlığın dışarıdan görülüp ölçülemeyecek, kişinin özüyle Allah arasında kurduğu bağa dayanan içsel bir hakikat olduğu anlatılıyor; iyilik yapmanın veya ibadet etmenin tek başına dindarlık anlamına gelmediği vurgulanıyor. Ardından dünyevi mutluluk ve hüznün aslında aynı "rüyanın" iki yüzü olduğu, Kur'an'ın insanları mal, mülk ve zahiri mutluluğa karşı sürekli uyardığı işleniyor. "Lâ ilâhe illallah"ın göreceli ve fani olanı reddetmek, "Muhammedün Resûlullah"ın ise bu hakikatin insani düzeydeki örnekliği ve pratiği olduğu anlatılıyor. Peygamberin sözü, fiili ve hâli üzerinden örneklikin nasıl okunması gerektiği, insanın içindeki "benlik"leri (nefis halleri) tanıması ve hiçbir yanlışın sorumluluğunu başkasına yüklememesi gerektiği; bu bağlamda Hazreti Ali'nin savaş meydanındaki kendini gözlemleme kıssası detaylıca ele alınıyor. Sohbet, tevhidin "tek kaynak" idraki olduğu, insanın Allah'tan istediği şeyin niteliğine dikkat etmesi gerektiği (buğday mı, himmet mi) ve Peygamberimizin hayatındaki taleplerin sınırlı, kanaatkâr hâliyle tamamlanıyor.

FıtratTevhid

Fıtrat ve Nefsin Terbiyesi

Sohbette önce fıtratın, insanın ruh-nefs-beden katmanlarının doğru hiyerarşik dengesi olduğu anlatılıyor. Bediüzzaman'ın "23. Söz"deki iki saray temsili üzerinden, dışarıdan gösterişli ama içi boş olan sarayla, gerçek anlamda düzenli ve efendisi padişahla (Allah ile) irtibatlı olan sarayın farkı işleniyor. Nefsin doyumsuz oluşu, ona sınır koyma ihtiyacı, duygusal merkezin "efendi" yerine geçirilmesinin tehlikesi ve içimizde vesayet kuran benlikler tartışılıyor. Son olarak Hz. Asiye ve mütevazı bir ayakkabı boyacısı örnekleriyle dünyevi mahrumiyete rağmen huzurun mümkün olduğu vurgulanıyor.

SabırNefisTevhid

Tevekkül ve Sabrın Mertebeleri

Sohbet, Kur'an'daki tevekkül kavramının anlamı ve İbni Acibe'nin tarif ettiği tevekkülün üç kademesi üzerinden başlıyor; züht, nefis ve gelecek kaygısı konularına değiniliyor. Ardından sabrın üç türü -başkalarına sabır, nefse sabır ve Allah'ın takdirine sabır- örneklerle (Taif, Hudeybiye, Uhud Savaşı, Hz. Meryem, bir film örneği) derinlemesine ele alınıyor. Sohbet, "senin yüzünden" demenin yanlışlığı üzerine bir tahlille ve sohbetin sonunda enneagram (dokuz kişilik tipi) konusuna geçiş yapılmasıyla kapanıyor.